بندر آب های عمیق لکی در نیجریه با بهره گیری از وام ۶۲۹ میلیون دلاری بانک توسعه چین وارد مرحله تازه ای از فعالیت شد؛ زیرساختی راهبردی که با ظرفیت پذیرش کشتی های نسل جدید و افزایش توان تخلیه و بارگیری، می تواند فشار بر بنادر قدیمی لاگوس را کاهش دهد و جایگاه نیجریه را در شبکه تجارت دریایی غرب آفریقا تقویت کند.
تین نیوز |
با بهره برداری از بندر آب های عمیق لکی در نزدیکی لاگوس، نیجریه گام مهمی در توسعه زیرساخت های دریایی و تقویت جایگاه خود در تجارت بین المللی برداشت. این بندر که با سرمایه گذاری بیش از یک میلیارد دلار و مشارکت سرمایه گذاران خارجی احداث شده، به عنوان یکی از مدرن ترین بنادر غرب آفریقا ظرفیت پذیرش کشتی های بزرگ کانتینری را فراهم کرده و انتظار می رود نقش مهمی در افزایش مبادلات تجاری و ترانزیت کالا در منطقه ایفا کند.
به گزارش تین نیوز، تحولات اخیر در زیرساخت های حمل ونقل دریایی آفریقا نشان می دهد که بسیاری از کشورهای این قاره در حال باز تعریف جایگاه خود در زنجیره تجارت جهانی هستند. در این میان، پروژه بندر آب های عمیق لکی (Lekki Deep Sea Port) در نیجریه به عنوان یکی از مهم ترین طرح های بندری غرب آفریقا، نمونه ای شاخص از تلاش برای افزایش ظرفیت های لجستیکی، جذب سرمایه گذاری خارجی و ارتقای نقش منطقه در شبکه تجارت بین المللی محسوب می شود.
این بندر که در نزدیکی شهر لاگوس و در منطقه آزاد تجاری لکی احداث شده، نخستین بندر آب های عمیق نیجریه به شمار می رود و با هدف پاسخ گویی به رشد سریع تجارت خارجی این کشور و کاهش فشار بر بنادر قدیمی طراحی شده است. بهره برداری از این پروژه علاوه بر افزایش ظرفیت تخلیه و بارگیری کالا در نیجریه، می تواند موقعیت این کشور را به عنوان یکی از قطب های اصلی حمل ونقل دریایی در غرب آفریقا تقویت کند.
توسعه زیرساخت های دریایی در قلب اقتصاد نیجریه
نیجریه به عنوان بزرگ ترین اقتصاد آفریقا و پرجمعیت ترین کشور این قاره، طی دهه های گذشته با چالش های جدی در حوزه زیرساخت های بندری مواجه بوده است. بنادر اصلی این کشور مانند «آپاپا» و «تین کان» در شهر لاگوس، با وجود نقش حیاتی در تجارت خارجی، به دلیل عمق کم حوضچه ها، تجهیزات قدیمی و محدودیت های عملیاتی، قادر به پذیرش کشتی های نسل جدید با ظرفیت بالا نبودند. این مسئله در سال های اخیر باعث افزایش هزینه های حمل ونقل، طولانی شدن زمان تخلیه و بارگیری کالا و شکل گیری گلوگاه های لجستیکی در بزرگ ترین اقتصاد غرب آفریقا شده بود.
در چنین شرایطی، احداث بندر آب های عمیق لکی به عنوان بخشی از برنامه توسعه منطقه آزاد تجاری لاگوس، در دستور کار دولت نیجریه قرار گرفت. این بندر در حدود ۶۰ کیلومتری شرق شهر لاگوس و در مجاورت یکی از بزرگ ترین مناطق صنعتی و تجاری این کشور ساخته شده است. موقعیت جغرافیایی بندر لکی به گونه ای انتخاب شده که علاوه بر پاسخ گویی به نیازهای واردات و صادرات نیجریه، امکان ارائه خدمات ترانزیتی به کشورهای همسایه در غرب آفریقا و حتی برخی کشورهای محصور در خشکی منطقه را نیز فراهم کند.
مدل تأمین مالی و نقش سرمایه گذاری چین
یکی از ویژگی های مهم پروژه بندر لکی، ساختار تأمین مالی آن است که ترکیبی از سرمایه گذاری دولتی، خصوصی و تسهیلات خارجی را شامل می شود. هزینه ساخت فاز نخست این پروژه حدود یک میلیارد و ۴۳ میلیون دلار برآورد شده است. بخش عمده این منابع مالی از طریق وامی به ارزش ۶۲۹ میلیون دلار از سوی بانک توسعه چین تأمین شد. این وام در سال ۲۰۱۹ به شرکت توسعه بندر لکی (Lekki Port LFTZ Enterprise Limited) اعطا شد و نقش کلیدی در پیشبرد عملیات اجرایی پروژه ایفا کرد.
مدل اجرایی پروژه نیز بر اساس الگوی «ساخت، مالکیت، بهره برداری و انتقال» یا BOOT طراحی شده است؛ مدلی که بر اساس آن سرمایه گذاران بخش خصوصی پروژه را احداث کرده، طی یک دوره زمانی مشخص آن را بهره برداری می کنند و در نهایت مالکیت آن را به دولت میزبان منتقل می کنند. در مورد بندر لکی، این امتیاز برای مدت ۴۵ سال به شرکت توسعه بندر واگذار شده است.
در کنار تأمین مالی، شرکت مهندسی بندر چین (China Harbour Engineering Company) نیز به عنوان پیمانکار اصلی ساخت بندر نقش محوری در اجرای پروژه ایفا کرد. این شرکت که یکی از بزرگ ترین شرکت های زیرمجموعه گروه ارتباطات چین محسوب می شود، علاوه بر اجرای عملیات عمرانی، در ساختار سرمایه گذاری پروژه نیز حضور دارد و از طریق یک شرکت هلدینگ، سهم قابل توجهی از مالکیت شرکت توسعه بندر لکی را در اختیار گرفته است. این ترکیب از سرمایه گذاری و اجرای پروژه، نمونه ای از الگوی مشارکت زیرساختی چین در بسیاری از پروژه های بندری و حمل ونقل در کشورهای در حال توسعه محسوب می شود.
ظرفیت عملیاتی و ویژگی های فنی بندر
بندر لکی از نظر طراحی فنی و ظرفیت عملیاتی در زمره پیشرفته ترین بنادر منطقه غرب آفریقا قرار می گیرد. عمق آبخور این بندر حدود ۱۶.۵ متر است؛ ویژگی ای که امکان پهلوگیری کشتی های بزرگ کانتینری نسل جدید را فراهم می کند. این در حالی است که بسیاری از بنادر قدیمی نیجریه به دلیل محدودیت عمق، قادر به پذیرش چنین کشتی هایی نبودند و ناچار بودند از کشتی های کوچک تر استفاده کنند یا بخشی از عملیات تخلیه و بارگیری را در بنادر دیگر انجام دهند.
فاز نخست این بندر با ظرفیت سالانه حدود ۱.۲ میلیون TEU کانتینر طراحی شده است و پیش بینی می شود در مراحل بعدی توسعه، این ظرفیت به طور قابل توجهی افزایش یابد. در بخش تجهیزات نیز بندر لکی به جرثقیل های مدرن اسکله ای، سامانه های پیشرفته مدیریت ترمینال و تجهیزات خودکار تخلیه و بارگیری مجهز شده است که می تواند سرعت عملیات بندری را نسبت به بسیاری از بنادر سنتی منطقه به طور چشمگیری افزایش دهد.
از سوی دیگر، قرار گرفتن این بندر در کنار منطقه آزاد تجاری لاگوس باعث شده است تا زیرساخت های لجستیکی، صنعتی و انبارداری به صورت یکپارچه در اطراف آن توسعه یابد. چنین ترکیبی از زیرساخت های بندری و صنعتی، امکان ایجاد زنجیره های تأمین کارآمدتر و کاهش هزینه های حمل ونقل کالا را فراهم می کند و می تواند نقش مهمی در توسعه صادرات صنعتی نیجریه داشته باشد.
پیامدهای اقتصادی و جایگاه منطقه ای بندر
راه اندازی بندر آب های عمیق لکی تنها یک پروژه عمرانی در حوزه حمل ونقل دریایی نیست، بلکه بخشی از راهبرد کلان نیجریه برای تبدیل شدن به یکی از قطب های لجستیکی غرب آفریقا محسوب می شود. بر اساس برآوردهای اقتصادی، این بندر در طول دوره بهره برداری خود می تواند صدها هزار فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند و سهم قابل توجهی در افزایش تولید ناخالص داخلی نیجریه داشته باشد.
علاوه بر این، توسعه ظرفیت های بندری در لاگوس می تواند هزینه های واردات و صادرات کالا را برای فعالان اقتصادی این کشور کاهش دهد. کاهش زمان انتظار کشتی ها، افزایش سرعت تخلیه و بارگیری و دسترسی به کشتی های بزرگ تر از جمله عواملی است که می تواند رقابت پذیری تجارت خارجی نیجریه را تقویت کند.
از منظر منطقه ای نیز بندر لکی می تواند نقش مهمی در اتصال اقتصادهای غرب آفریقا به بازارهای جهانی ایفا کند. بسیاری از کشورهای این منطقه مانند نیجر، چاد و بورکینافاسو فاقد دسترسی مستقیم به دریا هستند و برای صادرات و واردات کالا به بنادر کشورهای همسایه وابسته اند. توسعه بندر لکی می تواند مسیرهای جدیدی برای ترانزیت کالا در این منطقه ایجاد کند و جایگاه نیجریه را به عنوان دروازه تجاری غرب آفریقا تقویت کند.
در مجموع، بندر آب های عمیق لکی را می توان یکی از مهم ترین پروژه های زیرساختی آفریقا در دهه اخیر دانست؛ پروژه ای که نه تنها ظرفیت های حمل ونقل دریایی نیجریه را متحول می کند، بلکه می تواند نقش تعیین کننده ای در شکل دهی به آینده تجارت و لجستیک در منطقه غرب آفریقا داشته باشد. ترکیب سرمایه گذاری خارجی، فناوری های پیشرفته بندری و پیوند این پروژه با مناطق آزاد صنعتی، نشان می دهد که بسیاری از کشورهای در حال توسعه در تلاش هستند با توسعه زیرساخت های کلیدی، سهم بیشتری از جریان تجارت جهانی را به خود اختصاص دهند.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
