نقش و جایگاه کشتی های ریلی رو رو در کریدور میانی دریای مازندران

نوروز بهاء معتقد است با فعال شدن کریدور میانی، دریای مازندران به پرترددترین مسیر کشتی‌ های رو-رو ریلی جهان تبدیل شده و پیش‌ بینی می‌ شود با توسعه بنادر دارای پل‌ های ریلی آسانسوری در قزاقستان و آذربایجان، حجم ترانزیت این مسیر تا سال ۲۰۳۰ به 11 میلیون تن برسد.

تین نیوز |

نوروز بهاء :

برای اولین بار در جهان کشتی رو – رو ریلی در سال 1851در یک مسیر کوتاه آبی به طول 8 کیلومتر در Firth of Forth کشور اسکاتلند مورد بهره برداری قرار گرفت. در سال 1887 با ساخت پل بوچ تای (1) عملیات این کشتی رو- رو ریلی نیز برای همیشه خاتمه یافت. در دریای مازندران کشتی رو – رو ریلی مدرن بشکل امروزی در سال 1962 بین بنادر باکو و کراسناودسک (ترکمنباشی) مورد بهره برداری قرار گرفت که کارکرد نظامی داشت و تجهیزات و ادوات نظامی اتحاد جماهیر شوروی را جابجا می کرد.

کشتی رو رو ریلی” src=”https://cdn.tinn.ir/servev2/xGcLofwPh8WG/u7J59sbMqJIvkPvju69KhuljgHUIoXpICMtCsdggWMcFPSycGUjgNBfS_KbWUsKsuB7GwXUA8pV6nAWffniLtw,,/%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86+%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C+%D8%B1%D9%88+%D8%B1%D9%88+%D8%B1%DB%8C%D9%84%DB%8C.png” loading=”lazy”/>

همانطور که انتظار می رود کشتی های رو – رو ریلی از همان ابتدا در مسیرهای آبی و دریایی کوتاه فعال بودند و در واقع کشتی رو-رو ریلی حلقه اتصال از ادامه یک کریدور طولانی در خشکی است که بوسیله یک مسیر آبی کوتاه، دوسر این زنجیره را به هم وصل می کند. دامنه و حوزه فعالیت این نوع کشتی ها یا در مسیرهای کوتاه آبهای داخلی مانند دریاچه وان در ترکیه است یا در مسیرهای دریایی کوتاه، مانند مسیر منظم بین بنادر ترلبورگ (2) سوئد و روستک (3) المان.

علیرغم اینکه تمامی بنادر روسیه در حوزه آبی دریای مازندران از سال های بسیار دور قبل از جنگ جهانی اول ریل پایه می باشند، اما هیچکدام دارای اسکله اختصاصی ریلی نبوده و نیستند. همانطور که گفته شد تا قبل از فعال شدن کریدور میانی، مسیر منظم رو – رو ریلی حتی مابین بنادر اتحاد جماهیر شوروی سابق و بعد از فروپاشی آن بین کشورهای جدید استقلال یافته وجود نداشته است.

به اقتضای شکل گیری کریدور شرق به غرب از چین به اروپا در سال 2014 مسیر دریایی کریدور میانی دریای مازندران (4) با مشارکت شرکت های دریایی و راه آهن سه کشور قزاقستان، آذربایجان و گرجستان ایجاد شد و بلافاصله کمیته هماهنگی برای این کریدور شکل گرفت. یکی از کارکردهای مهم آن تسهیل حرکت قطارهای حمل کانتینر در این مسیر بود که در همین راستا پروژه Nomad Express جهت ارزیابی حمل کانتینر به وسیله قطار از مبداء چین به آذربایجان و ترکیه در سال 2015 و مسیر کراین به قزاقستان در سال 2016 مورد ارزیابی قرار گرفت که پس از موفقیت آمیز بودن این پروژه سه کشور عضو در دسامبر 2016 به طور رسمی اقدام به تاسیس انجمن بین المللی مسیر دریایی حمل و نقل بین المللی دریای مازندران (5) را گرفتند و از فوریه 2017 این کریدور تازه تاسیس شروع به فعالیت کرد.

تا قبل از فعال شدن کریدور میانی فعالیت ناوگان رو- رو ریلی دریای مازندران که در انحصار کشور آذربایجان است بسیار محدود و در طول سال غالبا نیم فعال بود. امروزه این مسیر آبی کوتاه تبدیل به پرترددترین مسیرکشتی های رو – رو ریلی در جهان شده است به طوریکه 80 درصد حجم کالاهای ترانزیتی به وسیله ناوگان رو رو ریلی در این مسیر جابجا می شود.

شرکت کشتیرانی آذربایجان (6) با در اختیار داشتند 25 فروند کشتی رو رو ( 23 فروند رو رو ریلی (7) و روپکس (8) و 2 فروند رو رو کامیون بر (9) نقش برجسته ای در این کریدور ایفاء می کند. اگرچه قزاقستان دارای کشتی رو رو ریلی نیست، از سه فروند کشتی مخصوص حمل کانتینر برخوردار است که قادر به حمل 350 دستگاه TEU بوده و در حال حاضر بزرگ ترین و تنها کشتی های کانتینر بر دریای مازندران هستند. قزاقستان سفارش ساخت دو فروند کشتی رو رو فری و دو فروند کشتی کانتینر بر را به شرکت کشتی سازی باکو داده است.

با شروع جنگ روسیه و اوکراین و در پی تحریم روسیه تبادل کالا در این مسیر بطور چشمگیری افزایش یافته است. بر اساس پیش بینی بانک جهانی تا سال 2030 حجم انتقال کالا در این مسیر به یازده میلیون تن در سال خواهد رسید. کشورهای آذربایجان و قزاقستان به دنبال سفارش ساخت کشتی های رو رو ریلی جدیدی هستند.

کشتی های رو رور ریلی” src=”https://cdn.tinn.ir/servev2/WOIxWAl3Ttsc/KaQf4C__WkX3VKmExveD2Z3NBkFKCNmn_1lhYQG8XG8DJkzu3OtthatRAwZXz_qQHz2T8FEmP9OVef6vLWSHLQ,,/%D9%86%D9%85%D9%88%D8%AF%D8%A7%D8%B1+%D8%AD%D9%85%D9%84+%D8%A8%D8%A7%D8%B1+%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7+%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C+%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%B1%D9%88+%D8%B1%D9%88%D8%B1+%D8%B1%DB%8C%D9%84%DB%8C.png” loading=”lazy”/>

رشد تصاعدی حجم کالاهای ترانزیتی به ویژه کانتینر از سال 2017 الی 2025 در مسیر کریدور میانی

یکی از پیامدهای فعال شدن کشتی های رو رو ریلی برای کشورهای بندری قرار گرفته در این مسیر ساخت بندرهای نسل جدید با برخورداری از پل دسترسی آسانسوری ریلی (10) در عمق بیشتر بود.

پل دسترسی آسانسوری ریلی بندر الت کشور آذربایجان

بندرهای الت آذربایجان، اکتائو و کوریک قزاقستان دارای پل دسترسی آسانسوری ریلی می باشند که توان و ظرفیت خاص برای تخلیه و بارگیری مستقیم واکن به کشتی و از کشتی به اسکله را دارند.

قزاقستان در حال ساخت بندری جدید جهت افزایش ظرفیت این مسیر است. این پروژه شامل احداث هفت اسکله، موج شکنی به طول تقریبی ۳ کیلومتر، ۷.۵ کیلومتر خط آهن و همچنین ساخت پل دسترسی آسانسوری ریلی و رمپ ثابت رو رو ثابت با ظرفیت سالانه ۱۸۰ هزار کانتینر (TEU)، جابه جایی ۱۸۰ هزار دستگاه خودرو و ۲ تا ۳ میلیون تن بار فله در فاز نخست آن می باشد.

اگرچه بندر ترکمن باشی کشور ترکمنستان بندر هدف کریدور میانی نیست، به جهت قرار گرفتن این بندر در مسیر کریدورهای ترانزیتی و تجاری شرق-غرب،کریدور لاجورد (11) و جاده ابریشم قدیم، کمربند-جاده و کریدور شمال-جنوب از اهمیت خاصی برخوردار شده است. این بندر با داشتن دو پست پل دسترسی آسانسوری ریلی و رمپ ثابت رو روگام موثری در جذب کشتی های رو رو ریلی گرفته است. این کشور سفارش ساخت دو فروند کشتی رو رو ریلی و رو رو خودروبر را داده است. همچنین کشور ترکمنستان دارای دو فروند کشتی رو پکس است که به طور منظم در مسیر بندرهای الت اذربایجان و آکتائو قزاقستان فعال هستند.

بندر اِلت آذربایجان

پل دسترسی آسانسوری ریلی و رمپ ثابت رو رو خودروبر بندر کوریک قزاقستان در یک قاب

کشتی های رو رو ریلی، رو رو خودرو بر و روپکس فعال در دریای مازندران” src=”https://cdn.tinn.ir/servev2/keSSJkYeAbdG/FuF2kwot7eUxVfDKCQ_6XOWD4ZzT7MZpBBD36R8MShQAELgZRq9cVKK3zti5Z489L5TYgGnzeAypA2QEubDPlA,,/%DA%A9%D8%B4%D8%AA%DB%8C+%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%B1%D9%88+%D8%B1%D9%88+%D8%B1%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%8C+%D8%B1%D9%88+%D8%B1%D9%88+%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88+%D8%A8%D8%B1+%D9%88+%D8%B1%D9%88%D9%BE%DA%A9%D8%B3+%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84+%D8%AF%D8%B1+%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%DB%8C+%D9%85%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86.png” loading=”lazy”/>