به گزارش تین نیوز به نقل از سی نیوز، بندر چابهار که در جنوب شرقی ایران واقع شده است، یکی از مهم ترین پروژه های توسعه ای هند در یک دهه اخیر محسوب می شود. هند در سال ۲۰۱۸ مدیریت این بندر را به دست گرفت و بر اساس توافق ۱۰ ساله ای که در سال ۲۰۲۴ با سازمان بنادر و دریانوردی ایران امضا شد، متعهد به توسعه زیرساخت های این بندر شد. این پروژه با سرمایه گذاری اولیه ۱۲۰ میلیون دلاری توسط شرکت Indian Ports Global Limited (IPGL) آغاز شد و در ادامه با تزریق ۲۵۰ میلیون دلار دیگر، مجموع ارزش قرارداد آن به ۳۷۰ میلیون دلار رسید.
چابهار برای هند اهمیتی دوچندان دارد، زیرا این بندر نقش کلیدی در اتصال دهلی نو به افغانستان و آسیای مرکزی ایفا می کند. در حالی که مسیرهای سنتی تجاری این منطقه از طریق پاکستان می گذرد، چابهار به هند امکان می دهد بدون وابستگی به اسلام آباد، به این بازارها دسترسی داشته باشد. علاوه بر این، ایجاد منطقه آزاد تجاری و توسعه خط ریلی چابهار-زاهدان بخشی از برنامه های بلندمدت هند برای گسترش نفوذ اقتصادی خود در منطقه است.
دستور اجرایی ترامپ و تاثیر آن بر چابهار
در حالی که نخست وزیر هند نارندرا مودی در دیدار اخیر خود با دونالد ترامپ در کاخ سفید بر تقویت روابط اقتصادی و خرید تسلیحات آمریکایی تأکید کرد، اما نامی از چابهار در مذاکرات دو طرف برده نشد. با این حال، دولت ترامپ در اقدامی غیرمنتظره، در تاریخ ۶ فوریه با صدور دستور اجرایی به وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که باید “معافیت های تحریمی چابهار لغو یا اصلاح شوند.”
به گزارش Asia Times، این اقدام در راستای سیاست «فشار حداکثری» علیه کشورمان ایران انجام شده و هدف آن، محدود کردن روابط تجاری تهران با سایر کشورها از جمله هند است. اما پیامدهای این تصمیم تنها به ایران محدود نمی شود و منافع راهبردی هند در منطقه را نیز به شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد.
یک مقام دولتی هند در گفتگو با Asia Times اظهار داشت:“تصمیم جدید دولت آمریکا، پروژه چابهار را با چالش های جدی مواجه می کند. ما میلیاردها دلار سرمایه گذاری و سال ها تلاش دیپلماتیک را برای این پروژه صرف کرده ایم، اما اکنون فشارهای آمریکا ادامه فعالیت های ما را در این بندر دشوار خواهد کرد.”
رقابت هند و چین؛ چابهار در برابر گوادر
یکی از نکات کلیدی در این تحولات، رقابت هند و چین در منطقه اقیانوس هند و آسیای مرکزی است. در حالی که هند به دنبال توسعه چابهار است، چین با سرمایه گذاری های کلان در بندر گوادر پاکستان به دنبال گسترش نفوذ خود در منطقه است.
چین از طریق کریدور اقتصادی چین-پاکستان (CPEC) که بالغ بر ۶۲ میلیارد دلار سرمایه گذاری دارد، حضور خود را در بندر گوادر تقویت کرده است. این بندر، که در نزدیکی چابهار قرار دارد، نقش مهمی در طرح یک کمربند، یک جاده (BRI) ایفا می کند و پکن را به بازارهای خاورمیانه و آفریقا متصل می سازد.
تحلیلگران بر این باورند که اگر آمریکا هند را مجبور به کاهش فعالیت های خود در چابهار کند، چین به سرعت وارد عمل خواهد شد و نفوذ خود را در این بندر افزایش خواهد داد. چنین سناریویی می تواند توازن ژئوپلیتیکی در منطقه را به نفع پکن تغییر دهد.
سناریوهای پیش روی هند
هند اکنون با یک دوراهی استراتژیک مواجه شده است:
پایبندی به چابهار و مقابله با فشارهای آمریکا – در این حالت، هند باید راه هایی برای دور زدن تحریم ها و ادامه سرمایه گذاری خود در چابهار پیدا کند. این سناریو ممکن است باعث افزایش تنش میان دهلی نو و واشنگتن شود.
کاهش فعالیت ها و حرکت به سوی گزینه های جایگزین – هند ممکن است تحت فشار آمریکا، سرمایه گذاری خود را در چابهار کاهش داده و به دنبال مسیرهای تجاری جایگزین باشد. اما چنین تصمیمی باعث از بین رفتن سال ها تلاش هند برای گسترش نفوذ اقتصادی در آسیای مرکزی خواهد شد.
یک تحلیلگر مسائل بین الملل در گفتگو با Asia Times اظهار داشت؛“هند باید بین روابط راهبردی خود با آمریکا و منافع اقتصادی اش در چابهار تعادل برقرار کند. هر تصمیمی که اتخاذ شود، پیامدهای گسترده ای در سطح منطقه خواهد داشت.”
تصمیم دولت ترامپ برای لغو معافیت های تحریمی بندر چابهار، نه تنها به منافع هند در منطقه ضربه می زند، بلکه فضا را برای نفوذ بیشتر چین در این مسیر راهبردی فراهم می کند. چابهار یکی از مهم ترین ابزارهای ژئوپلیتیکی هند برای گسترش دسترسی تجاری خود به آسیای مرکزی و خاورمیانه است، اما اکنون این پروژه با چالش هایی جدی مواجه شده است.
در حالی که آمریکا همچنان بر فشارهای خود علیه ایران تأکید دارد، آینده چابهار بستگی به تصمیمات استراتژیک هند و میزان توانایی این کشور در مدیریت فشارهای واشنگتن و جلوگیری از نفوذ چین در منطقه خواهد داشت.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
