تداوم ناامنی در دریای سرخ و تغییر مسیر اجباری غول های کشتیرانی به سمت دماغه امید نیک، با تحمیل افزایش ۵۳ درصدی مسافت و ۵۱ درصدی زمان سفر، هزینه های عملیاتی حملونقل کانتینری را در مارپیچی از صعود مصرف سوخت و نرخ‌های بیمه جنگی گرفتار کرده است؛ بحرانی ساختاری که علیرغم نوسانات مقطعی بازار، اجازه بازگشت هزینه های لجستیک به سطح پیش از بحران را نمی دهد.
تین نیوز |
ادامه ناامنی در دریای سرخ، تداوم تهدیدها علیه کشتیرانی تجاری و محدودیت استفاده از مسیر کانال سوئز، هزینه های عملیاتی حمل ونقل کانتینتری را همچنان در سطحی بالا نگه داشته است؛ وضعیتی که با طولانی تر شدن مسیرها، افزایش مصرف سوخت، رشد هزینه بیمه جنگی و کاهش ظرفیت مؤثر ناوگان، مستقیماً بر نرخ های جهانی حمل اثر می گذارد.
به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، تازه ترین ارزیابی های بین المللی نشان می دهد که بحران دریای سرخ همچنان یکی از مهم ترین متغیرهای تعیین کننده در بازار کانتینر جهان است. بر اساس گزارش بانک جهانی در آوریل ۲۰۲۴، دریای سرخ به عنوان گذرگاهی که حدود ۳۰ درصد از ترافیک کانتینری جهان را جابه جا می کند، پس از تشدید حملات به کشتی های تجاری، با افت شدید عبور و مرور مواجه شد؛ به طوری که تا مارس ۲۰۲۴، تردد از کانال سوئز و تنگه باب المندب حدوداً به نصف کاهش یافت و در مقابل، استفاده از مسیر دماغه امید نیک دو برابر شد.
مسیر طولانی تر، هزینه عملیاتی بالاتر
این جابه جایی اجباری فقط یک تغییر جغرافیایی نیست، بلکه به معنای افزایش مستقیم هزینه های عملیاتی است. بانک جهانی می گوید تغییر مسیرها باعث شده فاصله سفر برای کشتی های باری تا ۵۳ درصد و برای نفتکش ها تا ۲۸ درصد افزایش یابد؛ در کنار آن، زمان سفر نیز برای کشتی های باری تا ۵۱ درصد بیشتر شده است. در عمل، این یعنی کشتی ها باید مدت بیشتری در دریا بمانند، سوخت بیشتری بسوزانند، هزینه های خدمه و نگهداری بیشتری متحمل شوند و در عین حال، تعداد سفرهای سالانه مؤثر آن ها کاهش یابد.
در صنعت کانتینری، چنین افزایشی فقط به مصرف سوخت محدود نمی شود. مسیر طولانی تر، نیاز به سرمایه در گردش بیشتر، ذخیره سازی طولانی تر کالا، افزایش ریسک تأخیر در زنجیره تأمین و بالا رفتن هزینه های بیمه را هم به دنبال دارد. به ویژه در شرایطی که نرخ های بیمه جنگی و امنیتی در مسیرهای پرریسک بالا می رود، هزینه نهایی هر TEU یا FEU می تواند به طور محسوسی افزایش یابد.
بیشتر بخوانید:
سه گذرگاه هرمز: پایان بازی حقوق دریایی
بازار هنوز از سایه ناامنی خارج نشده است
اگرچه در مقاطعی برخی خطوط کشتیرانی بزرگ مانند Maersk و CMA CGM تلاش کرده اند بخشی از سرویس ها را به مسیر کوتاه تر سوئز بازگردانند، اما گزارش ICIS در ۲۷ ژانویه ۲۰۲۶ نشان می دهد که این بازگشت هنوز قطعی و پایدار نشده است. این گزارش می گوید تهدیدهای جدید حوثی ها، در کنار تنش های سیاسی در منطقه، می تواند بازگشت کامل به مسیر سوئز را به تعویق بیندازد.
ICIS به نقل از تحلیلگران بازار، از جمله Lars Jensen، تأکید می کند که حتی در روزهای موسوم به «بازگشت تدریجی»، خطوط کشتیرانی با احتیاط عمل می کنند؛ به گونه ای که برخی سرویس ها میان سوئز و دماغه امید نیک جابه جا می شوند تا ریسک را مدیریت کنند. به گفته Drewry نیز، تصمیم های متناقض اپراتورها نشان می دهد که ظرفیت مؤثر به صورت تدریجی به بازار بازمی گردد، نه یک باره؛ موضوعی که از سقوط شدید نرخ های اسپات جلوگیری می کند، اما در عین حال اجازه نمی دهد هزینه ها به سطح پیش از بحران بازگردد.
نرخ های جهانی هنوز تحت تأثیر بحران اند
داده های تازه Drewry نیز نشان می دهد که اثرات این بحران همچنان در نرخ های حمل ونقل دیده می شود. بر اساس آخرین به روزرسانی این مؤسسه در ۳۰ ژوئیه ۲۰۲۶، شاخص World Container Index با وجود افت ۳ درصدی، همچنان در سطح بالای ۴,۲۵۵ دلار برای هر کانتینر ۴۰ فوتی قرار دارد. همین منبع تأکید می کند که کاهش نرخ ها بیشتر ناشی از افت مقطعی نرخ در مسیرهای آسیا-اروپا و ترانس پاسیفیک بوده، نه از بین رفتن ریسک های ساختاری.
به بیان ساده تر، بازار هنوز در وضعیتی قرار دارد که هزینه های عملیاتی بالا مانده، اما نرخ های حمل به دلیل انتظارات بازار و رفتار رقابتی خطوط کشتیرانی، نوسان کوتاه مدت را تجربه می کند. این شکاف میان هزینه و نرخ، برای شرکت های کشتیرانی به معنای فشار بر حاشیه سود و برای صاحبان کالا به معنای بی ثباتی در برنامه ریزی لجستیکی است.
حاصل این وضعیت برای حمل ونقل کانتینتری روشن است: هر روز تداوم ناامنی در دریای سرخ، هر بار بازگشت ناقص به سوئز، و هر بار چرخش اجباری به مسیر دماغه امید نیک، یعنی افزایش هزینه عملیاتی، طولانی تر شدن زنجیره تأمین و بالا ماندن نرخ های حمل. تا زمانی که امنیت دریانوردی در این کریدور حیاتی تثبیت نشود، شرکت های کشتیرانی ناچارند میان ریسک، زمان و هزینه یکی را انتخاب کنند؛ و در شرایط فعلی، این انتخاب تقریباً همیشه به ضرر کاهش هزینه ها تمام می شود.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
