مادامی که شاهد تردد خطوط اصلی کشتیرانی، نظیر مرسک، شرکت کشتیرانی مدیترانه و کسکو همچنین حضور پورت اپراتورهای بین المللی در بندرهای یادشده نباشیم نمی توان صرفا با برگزاری همایش های داخلی کشور را دریا محور کرد و بندرهای ایران به ویژه شهید رجایی و امام را به نسل سومی ارتقا داد.
تین نیوز |
نوروز بهاء :
در بندرهای نسل سوم جایگاه بندر از یک بندر محلی یا انحصاری به یک بندر در ابعاد بین المللی و رقابتی با دیگر بندرها قرار می گیرد و حجم ترافیک دریایی آن با تعداد کشتی های لاینر و ورود و خروج کالا به پسکرانه های بندر افزایش می یابد. میزان اشتغال زایی با ایجاد شهرک های صنعتی در بندرها و پسکرانه های آنها به منظور ارزش افزوده روی کالاها و خدمات جانبی گسترش پیدا می کند.
این بندرها به بنگاه های اقتصادی سودآور و خودکفا تبدیل شده و به دنبال تأمین منابع مالی مورد نیاز، شرکت های سرمایه گذاری و تأمین منابع از درون خود هستند. این بندرها دیگر نه تنها دیگر مجموعه های خدماتی که منتظر ورود کالا و کشتی به بندر باشند نمی باشند، بلکه خود به دنبال جذب کالا هستند.
اگرچه زیر ساخت های یک بندر نظیر آبخور زیاد، طول اسکله ها و برخورداری از تجهیزات تخلیه بارگیری مدرن مولفه های بسیار مهم و موثر در افزایش عملکرد و راندمان آنها می باشند، اما اگر به زنجیره لجستیکی منطقه ای و یا بین المللی، انبارداری پیشرفته، واحدهای تولیدی و قابلیت صادرات مجدد متصل نباشد نقش و جایگاه یک بندر نسل دومی را خواهد داشت. تجربه بندرها موفق نشان می دهد که ارزش واقعی بندر نه در اسکله، بلکه در صنایع و زیرساخت های تولیدی و صنعتی است که در پسکرانه های آن به وجود می آید و باعث تولید کالا و خدمات می شود.
مطالعات و پایش های میدانی بیانگر این است که مسیر حرکت به سمت بندرهای نسل سوم بسیار سخت و دشوار است و با فشرده شدن و تشدید رقابت در قرار گرفتن یا مشارکت در کریدورهای منطقه ای و بین المللی دشوارتر نیز خواهد شد. بنابراین وجود یک عزم ملی و فراسازمانی از منظر پشتیبانی قانونی، مالی، اقتصادی، فرهنگی و البته سیاسی از الزامات حیاتی در این حرکت محسوب می شود.
عملکرد بندرهای نسل سوم به گونه ای است که حذف آنها از یک مسیر لجستیکی کل زنجیره را دچار اختلال می کند. چنین جایگاهی تنها زمانی به دست می آید که بندر در طراحی مسیرهای حمل، قراردادهای تجاری و حتی برنامه ریزی تولید و توزیع نقش داشته باشد. به عبارتی دیگر این بندرها مراکز لجستکی یکپارچه و منسجم شدند و هم به بندرهای هاب جهانی مانند بندر سنگاپور و روتردام یا هاب منطقه ای مانند بندر جبل علی امارات متحده عربی تبدیل شدند.
نقش و جایگاه بندرهای ایران در تجارت بین الملل ( بودن یا نبودن)
همانگونه که در بالا ذکر شد موضوع کلیدی و تعیین کننده این واقعیت است که آیا با حذف بندر نسل سوم زنجیره تامین لجستیک جهانی یا منطقه ای دچار وقفه و یا اختلال می گردد؟
در طول جنگ 40 روزه اخیر آمریکا و اسرائیل علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز به وسیله ایران نه تنها جهانیان شاهد اختلال در عرضه محصولات و مشتقات نفتی بودند، بلکه شاهد وقفه و اختلال در توزیع بعضی از کالاهای اساسی در منطقه به دلیل بروز ناامنی در بندر جبل علی امارات متحده عربی نیز بودند بندری که نه نتها یک بندر نسل چهارمی، بلکه یک بندر هاب منطقه ای است. از طرفی با شروع محاصره کامل دریایی و بندرهای ایران توسط آمریکا هیچگونه وقفه ای در زنجیره لجستیک منطقه ای بروز نکرد. مهمترین چالش بندرهای ایران به ویژه بندرهای جنوبی نظیر بندرعباس، امام خمینی و بوشهر این مهم است که هنوز به عنوان ابزار سیاست تجاری تعریف نشده اند و نقشی در کریدورها و زنجیره تامین منطقه ای و بین المللی ندارند.
بندر شهید رجایی به عنوان بزرگ ترین و فعال ترین بندر کانتینری کشور نقش و جایگاه یک بندر فیدری محلی را ایفاء می کند که در طول جنگ اخیر و محاصره دریایی عملکرد آن دچار وقفه و خدشه شد که در پی آن مسئولان ذیربط را به فکر جایگزینی بندرهای کشورهای همسایه نظیر پاکستان و سایر گزینه ها زمینی فضایی انداخت. سوال اینجاست که اگر بندر شهید رجایی یک بندر هاب منطقه ای نظیر بندر جبل علی بود آیا آمریکا به راحتی و بدون در نظر گرفتن منافع متحدانش اقدام به محاصره این بندر استراتژیک می کرد؟ در صورت عدم اصلاحات ساختاری و تداوم سیاست های فعلی و ادامه تحریم های سیاسی و اقتصادی کشور علی رغم توسعه زیرساخت ها و تجهیز کردن آنها به مدرن ترین تجهیزات دریایی و بندری نمی توان انتظاری بیشتر از بندر نسل دومی ( بندر صنعتی ) داشت.
مادامی که شاهد تردد خطوط اصلی کشتیرانی، نظیر مرسک، شرکت کشتیرانی مدیترانه و کسکو همچنین حضور پورت اپراتورهای بین المللی در بندرهای یادشده نباشیم نمی توان صرفا با برگزاری همایش های داخلی کشور را دریا محور کرد و بندرهای ایران به ویژه شهید رجایی و امام را به نسل سومی ارتقا داد.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
