انفجار مهیب بندر شهید رجایی در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ (۲۶ آوریل ۲۰۲۵) نه تنها خسارات جانی و مالی گسترده ای به جا گذاشت، بلکه تبعات زیست محیطی نگران کننده ای برای اکوسیستم خلیج فارس به همراه داشت.
تین نیوز |
انفجار مهیب بندر شهید رجایی در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ (۲۶ آوریل ۲۰۲۵) نه تنها خسارات جانی و مالی گسترده ای به جا گذاشت، بلکه تبعات زیست محیطی نگران کننده ای برای اکوسیستم خلیج فارس به همراه داشت.
به گزارش تین نیوز به نقل از سی نیوز، این حادثه به دلیل انتشار گازها، دود و پساب های آلوده، تهدیدی جدی برای محیط زیست منطقه ایجاد کرده است. اظهارات اخیر شهرام فداکار، مدیرکل دفتر حفاظت از زیست بوم های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، نشان دهنده عمق این بحران زیست محیطی است.
ابعاد آلودگی زیست محیطی
به گفته فداکار، دودهای ناشی از احتراق مواد شیمیایی در بندر شهید رجایی به سطح آب های خلیج فارس نفوذ کرده و محیط زیست دریایی را تحت تأثیر قرار داده اند. هرچند اقدامات سریعی مانند مسدود کردن کانال های منتهی به دریا برای جلوگیری از ورود پساب های آلوده انجام شد، اما این اقدامات نتوانستند به طور کامل جلوی آلودگی را بگیرند. نفوذ گازها و ذرات معلق ناشی از انفجار به آب های ساحلی، به ویژه در منطقه غربی بندرعباس، اکوسیستم شکننده خلیج فارس را با خطر جدی مواجه کرده است.
منطقه غربی بندرعباس، به دلیل فعالیت پالایشگاه های نفت و صنایع سنگین، پیش از این نیز تحت فشار زیست محیطی شدید قرار داشت. فداکار تأکید کرد که آب های ساحلی این منطقه به دلیل سال ها تخریب زیست محیطی، ظرفیت خودپالایی خود را از دست داده اند. انفجار بندر شهید رجایی این وضعیت را تشدید کرده و منطقه را به آستانه یک بحران زیست محیطی تمام عیار رسانده است.
اقدامات انجام شده و محدودیت ها
سازمان حفاظت محیط زیست با همکاری اداره بنادر و دری دریانوردی هرمزگان، در ساعات اولیه پس از انفجار، تمام کانال های منتهی به دریا را مسدود کرد تا از ورود پساب های آلوده به خلیج فارس جلوگیری شود. احمدرضا لاهیجان زاده، معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست، اعلام کرد که این اقدام تا حد زیادی مؤثر بود، اما به دلیل حجم بالای آلاینده ها و ماهیت گازهای منتشرشده، جلوگیری کامل از آلودگی غیرممکن بود.
با این حال، انتشار گازهای شیمیایی و دود ناشی از احتراق مواد خطرناک، مانند هیدروکربن ها و احتمالاً پرکلرات آمونیوم، تأثیرات اجتناب ناپذیری بر محیط زیست داشته است. فداکار خاطرنشان کرد که برای کاهش اثرات گازهای منتشرشده، اقدامات محدودی می توان انجام داد، زیرا این آلاینده ها به سرعت در هوا و آب پخش می شوند.
پیامدها و نگرانی ها
خلیج فارس به دلیل موقعیت استراتژیک و تنوع زیستی منحصربه فرد خود، یکی از اکوسیستم های حساس جهان محسوب می شود. آلودگی ناشی از این انفجار می تواند زنجیره غذایی دریایی، از پلانکتون ها تا گونه های بزرگ تر مانند ماهی ها و پستانداران دریایی، را تحت تأثیر قرار دهد. کاهش کیفیت آب همچنین می تواند بر تأسیسات آب شیرین کن منطقه، که تأمین کننده آب آشامیدنی بندرعباس هستند، اثر منفی بگذارد. مهدی جهانیان، از مدیران شرکت مدیریت منابع آب، گزارش داد که مازوت و قیر مذاب به آبراهه های اصلی راه یافته اند، هرچند با ایجاد خاکریزهایی از ورود این مواد به تأسیسات آب شیرین کن جلوگیری شده است.
چشم انداز و راهکارها
انفجار بندر شهید رجایی زنگ خطری برای بازنگری در پروتکل های ایمنی بنادر و مدیریت مواد خطرناک در کشورمان است. برای کاهش اثرات زیست محیطی، لازم است پایش مستمر کیفیت آب و خاک منطقه ادامه یابد و برنامه های بازسازی اکوسیستم خلیج فارس با جدیت پیگیری شود. تقویت نظارت بر واردات و انبارداری مواد شیمیایی، آموزش کارکنان بندر و هماهنگی بیشتر بین نهادهای محیط زیستی و بندری از جمله اقدامات پیشنهادی است.
از سوی دیگر، جبران خسارات زیست محیطی نیازمند همکاری بین المللی و استفاده از فناوری های نوین برای پاکسازی آب های آلوده است. سازمان حفاظت محیط زیست باید با شفافیت بیشتری گزارش های مربوط به میزان آلودگی و اقدامات انجام شده را منتشر کند تا اعتماد عمومی به مدیریت بحران تقویت شود.
در حالی که اقدامات اولیه برای مهار آلودگی انجام شده، نفوذ دود و گازهای شیمیایی به آب های ساحلی و کاهش توان زیست محیطی منطقه، چالش های بلندمدتی را پیش روی شهر های اطراف خلیج فارس در ایران قرار داده است. رسیدگی به علل ریشه ای این حادثه، جبران خسارات و اتخاذ سیاست های پیشگیرانه، گام های ضروری برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی هستند.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
