ایران با صدور مجوز عبور برای تعدادی از نفتکشهای عراقی، نخستین نشانههای شکلگیری الگوی «تردد کنترلشده» در تنگه هرمز را بروز داده؛ الگویی که از یکسو فشار بر صادرات نفت عراق را کاهش میدهد و از سوی دیگر نشان میدهد عبور از این گلوگاه انرژی هنوز در چارچوبی گزینشی و پرریسک مدیریت میشود.
تین نیوز |
ایران به تعدادی از نفتکش های عراقی اجازه داده است از تنگه هرمز عبور کنند؛ تصمیمی که به نوشته رویترز، پس از درخواست های مکرر بغداد و در ادامه رایزنی های اخیر میان مقام های دو کشور اتخاذ شده است. این تحول، در شرایطی رخ می دهد که تردد تجاری در یکی از حیردد تجاری در یکی از حیاتی ترین گلوگاه های انرژی جهان طی ماه های اخیری از جریان صادرات نفت منطقه را تحت فشار قرار داده است.
به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، بر اساس این گزارش، صدور مجوز برای عبور برخی نفتکش های عراقی، یکی از مهم ترین مطالبات بغداد در جریان سفر اخیر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، به عراق بوده است. برای بغداد، این موضوع صرفاً یک مطالبه دیپلماتیک نیست، بلکه تلاشی برای کاهش فشار بر زنجیره صادرات نفت کشوری است که بخش بزرگی از درآمد بودجه ای خود را از محل صادرات نفت تأمین می کند و همچنان به مسیر هرمز وابستگی بالایی دارد.
اهمیت این تصمیم از آنجا برجسته تر می شود که داده های رهگیری کشتی ها از افت کم سابقه ترافیک دریایی در هرمز حکایت دارد. طبق داده هایی که در گزارش های مبتنی بر رویترز مورد اشاره قرار گرفته، در هفته منتهی به ۲۱ اوت تنها ۸۹ کشتی از تنگه هرمز خارج و ۱۰۳ کشتی وارد آن شده اند؛ سطحی که در مقایسه با میانگین پیش از آغاز تنش ها، حدود ۹۰ درصد کمتر ارزیابی می شود. این افت سنگین، به معنای اختلال مستقیم در لجستیک انرژی، زمان بندی تحویل محموله ها، برنامه ریزی ناوگان و هزینه های بیمه و ریسک عملیاتی است.
از منظر حمل ونقل دریایی، مجوز عبور نفتکش های عراقی را نباید معادل عادی سازی رفت وآمد در هرمز تعبیر کرد. آنچه در حال شکل گیری است، بیشتر به یک رژیم دسترسی گز به یک رژیم دسترسی گزینشی شباه عبور برخی شناورها بر اساس ملاحظات سیاسی، امنیتی و عملیاتی امکان پذیر می شود، اما بخش عمده ناوگان تجاری همچنان با عدم قطعیت بالا مواجه است. در چنین شرایطی، بازار نفتکش ها نه با «بازگشایی»، بلکه با «مدیریت موردی عبور» روبه روست؛ وضعیتی که می تواند ساختار جدیدی از تردد کنترل شده در هرمز ایجاد کند.
برای عراق، این وضعیت یک هشدار راهبردی نیز به همراه دارد. بغداد در سال های گذشته بارها بر شکننده بودن اتکای بیش از حد به یک مسیر صادراتی تأکید کرده و اکنون نیز به دنبال توسعه مسیرهای جایگزین است. گزینه هایی مانند افزایش انتقال نفت از مسیر بندر جیهان ترکیه و بررسی مسیرهای بانیاس سوریه و عقبه اردن، در همین چارچوب معنا پیدا می کند. به بیان دیگر، حتی اگر مجوزهای موردی ایران بخشی از فشار فوری را کاهش دهد، اصل مسئله برای عراق همچنان پابرجاست: وابستگی بالا به هرمز، ریسک لجستیکی صادرات نفت این کشور را در سطحی شکننده نگه می دارد.
برای بازار منطقه نیز پیام این تحول روشن است. اگرچه مجوز عبور به نفتکش های عراقی می تواند نشانه ای از انعطاف تاکتیکی تهران باشد، اما هنوز فاصله زیادی تا بازگشت جریان عادی تجارت دریایی وجود دارد. در چنین فضایی، صاحبان کالا، شرکت های کشتیرانی، بیمه گران و معامله گران انرژی، هرمز را نه به عنوان یک مسیر پایدار، بلکه به عنوان یک کریدور فعال اما محدود، باز اما کنترل شده ارزیابی خواهند کرد.
در نتیجه، تصمیم اخیر تهران را باید بیش از آنکه نشانه پایان اختلال در هرمز دانست، به عنوان مدلی از عبور گزینشی در یک آبراه پرریسک خواند؛ مدلی که هم زمان می تواند بخشی از صادرات نفت عراق را نجات دهد و در عین حال، نشان دهد نظم تردد در این گلوگاه استراتژیک، وارد مرحله ای جدید از مدیریت سیاسی-امنیتی شده است.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
