به گزارش گروه بینالملل مانا، در حالی که بسیاری از بنادر بزرگ جهان سال ۲۰۲۵ میلادی را با ثبت رکوردهای تاریخی در جابهجایی کالا و کانتینر به پایان رساندند، شروع ۲۰۲۶ میلادی بیش از آنکه نشانهای از شتابگیری مجدد باشد، بیانگر تلاش برای تثبیت عملکرد، مدیریت ظرفیت و افزایش بهرهوری عملیاتی است.
انتقال عملکرد ۲۰۲۵ به سال ۲۰۲۶میلادی؛ از رشد کمی تا مدیریت ظرفیت
سال ۲۰۲۵ میلادی برای بسیاری از بنادر کانتینری جهان، بهویژه در آسیا، سالی استثنایی بود. حجم بالای جابهجایی کانتینر، افزایش ترانشیپمنت و رشد تقاضای منطقهای، موجب شد بنادر بزرگی مانند شانگهای( ۵۱٫۵ میلیونTEU)، سنگاپور (۴۱٫۱ میلیونTEU ) و شبکه ترمینالهای PSA به بالاترین سطوح تاریخی خود دست یابند.
با این حال، دادهها و نشانههای اولیه از آغاز ۲۰۲۶ میلادی حاکی از آن است که تمرکز بنادر از رشد صرفِ تناژ و TEUبه سمت مدیریت ظرفیت موجود تغییر کرده است. افزایش عرضه ناوگان، ورود کشتیهای بزرگتر به خطوط اصلی و فشردهتر شدن برنامههای کشتیرانی، فشار مضاعفی بر ترمینالها وارد کرده و بنادر را ناگزیر به بازنگری در اولویتهای عملیاتی کرده است.( بر اساس DNV Maritime Forecast 2026، این روند به سمت کاهش ازدحام و بهبود بهرهوری سوق یافته است).
بنادر آسیایی؛ تداوم برتری همراه با چالشهای عملیاتی
آسیا همچنان ستون فقرات تجارت دریایی جهان باقی مانده است و بنادر این منطقه در آغاز ۲۰۲۶ میلادی نیز بالاترین سهم از ترافیک کانتینری و کالای عمومی را در اختیار دارند. بنادر چین، بهویژه شانگهای، شنژن (۳۱ میلیون TEU ) و نینگبو-ژوشان( ۳۹٫۳ میلیون TEU)، سال جدید را با حجم بالایی از فعالیت آغاز کردهاند.
با این حال، چالش اصلی بنادر آسیایی در ابتدای ۲۰۲۶ میلادی نه کمبود تقاضا بلکه افزایش پیچیدگی عملیات بندری است. رشد ابعاد کشتیها، افزایش تعداد تماسهای بندری (Port Calls) و وابستگی شدید به ترانشیپمنت، مدیریت پایدار جریان کالا را دشوارتر کرده است. در پاسخ به این شرایط، بنادر بزرگ آسیایی سرمایهگذاری گستردهای در اتوماسیون ترمینالها، سیستمهای مدیریت هوشمند بندر (Port Community Systems) و بهینهسازی گردش کانتینر انجام دادهاند.
بنادر اروپا؛ تمرکز بر بهرهوری و اتصال پسکرانهای
بنادر اروپایی سال ۲۰۲۶ میلادی را با رویکردی محتاطانهتر و مبتنی بر بهینهسازی آغاز کردهاند. بنادر اصلی شمال اروپا مانند روتردام (۱۵٫۲ میلیونTEU)، هامبورگ و آنتورپ-بروژ (۱۲ میلیونTEU)، پس از تجربه نوسانات ناشی از اختلالات زنجیره تأمین در سالهای گذشته، تمرکز خود را بر افزایش قابلیت اطمینان عملیات بندری گذاشتهاند.
در ابتدای سال ۲۰۲۶میلادی، رشد حجم در بسیاری از بنادر اروپایی محدود بوده، اما شاخصهایی مانند کاهش زمان توقف کشتیها، بهبود اتصال ریلی، رودخانهای و افزایش بهرهوری تجهیزات بندری، روندی مثبت را نشان میدهد. این تغییر رویکرد بیانگر آن است که بنادر اروپایی بیش از پیش به کیفیت خدمات بندری بهعنوان عامل رقابتی نگاه میکنند.
بنادر ایالات متحده؛ بازگشت به تعادل عملیاتی
عملکرد بنادر آمریکا در آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی نشاندهنده بازگشت نسبی به تعادل پس از دورهای از ازدحام و بیثباتی است. بنادر سواحل غربی که در سالهای گذشته با صفهای طولانی کشتیها مواجه بودند، اکنون با ترافیکی متعادلتر فعالیت میکنند.
همزمان، افزایش سهم بنادر سواحل شرقی و خلیج مکزیک در شبکه واردات، موجب توزیع بهتر بار عملیاتی شده است. با این حال، عدمقطعیتها ناشی از سیاستهای تجاری، هزینههای نیروی کار و تغییرات الگوی مصرف، همچنان از عوامل تأثیرگذار بر عملکرد بنادر آمریکا در آغاز ۲۰۲۶ میلادی به شمار میروند.
بنادر اقتصادهای نوظهور؛ فرصت رشد در کنار محدودیتهای ساختاری
در اقتصادهای نوظهور از جمله هند، آفریقا و بخشهایی از آمریکای لاتین، آغاز ۲۰۲۶ میلادی با رشد تدریجی فعالیت بندری همراه بوده است. بنادر هند از توسعه زیرساختها و افزایش تجارت منطقهای بهرهمند شدهاند و نقش پررنگتری در شبکه کشتیرانی آسیا ایفا میکنند.
در مقابل، برخی بنادر آفریقایی و آمریکای لاتین همچنان با محدودیتهایی نظیر کمبود سرمایهگذاری، چالشهای لجستیکی و وابستگی به صادرات مواد خام مواجه هستند. این عوامل باعث شده عملکرد بنادر در این مناطق ناهمگون و وابسته به شرایط محلی باشد. (برای مثال، بندر تانگیر مد در آفریقا با ۱۰٫۲ میلیون TEU رشد چشمگیری داشته است).
تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی بر الگوی عملکرد بنادر
آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی همچنان تحت تأثیر تحولات ژئوپلیتیکی قرار دارد. تغییر مسیرهای کشتیرانی، افزایش هزینههای بیمه و ریسکهای امنیتی، بر تصمیمگیری خطوط کشتیرانی و در نتیجه بر عملکرد بنادر اثرگذار بوده است.
برخی بنادر از تغییر مسیرها منتفع شدهاند، در حالی که برخی دیگر کاهش تماسهای بندری را تجربه کردهاند. این شرایط اهمیت انعطافپذیری عملیاتی بنادر و توانایی تطبیق سریع با تغییرات بازار را بیش از پیش برجسته میکند.
فناوری، پایداری و بهرهوری؛ محورهای اصلی رقابت بندری در ۲۰۲۶ میلادی
در ابتدای سال ۲۰۲۶میلادی، بنادر بزرگ جهان بهوضوح وارد مرحلهای شدهاند که در آن رقابت صرفاً بر سر حجم نیست. استفاده از فناوریهای نوین، کاهش انتشار کربن، بهینهسازی مصرف انرژی و دیجیتالیسازی فرایندها، به محورهای اصلی رقابت بندری تبدیل شدهاند.
سرمایهگذاری در ترمینالهای نیمهخودکار و تمامخودکار، توسعه سوخترسانی کمکربن و بهبود مدیریت دادهها، از جمله اقداماتی است که چشمانداز عملکرد بنادر را در ۲۰۲۶ میلادی شکل میدهد.( DNV پیشبینی میکند که زیرساختهای CO2 در ۲۰ بندر اصلی میتواند معادل ۲۵ Mtoe سوخت کم-GHG صرفهجویی کند).
عملکرد بنادر در آغاز سال ۲۰۲۶ میلادی نشاندهنده ورود صنعت بندری به مرحلهای جدید از بلوغ است. در این مرحله، بنادر نه با رونق انفجاری و نه با رکود شدید مواجهاند بلکه در حال تطبیق با شرایط متغیر بازار کشتیرانی، افزایش ظرفیت ناوگان و فشارهای ژئوپلیتیکی هستند.
موفقیت بنادر در سال ۲۰۲۶ میلادی بیش از هر زمان دیگری به توانایی آنها در مدیریت کارآمد ظرفیت، افزایش بهرهوری عملیاتی و انعطافپذیری در برابر شوکهای بیرونی وابسته خواهد بود. آغاز این سال نشان میدهد که بنادر همچنان ستون فقرات تجارت دریایی جهان باقی میمانند، اما قواعد رقابت در این صنعت در حال تغییر اساسی است.
عملکرد 10 بندر برتر 2025 میلادی در سال جدید
براساس آخرین رتبهبندیهای منتشرشده توسط لویدزلیست و گزارشهای اولیه سال ۲۰۲۵-۲۰۲۶میلادی، بنادر آسیایی همچنان در صدر جدول حمل و نقل کانتینری جهانی قرار دارند. در حالی که برخی از بنادر دیگر نیز رشد قابل توجهی را تجربه کردهاند، چین و جنوب شرقی آسیا بهویژه در مسیرهای ترانشیپمنت و صادرات کالا همچنان رهبران بیچون و چرای این صنعت هستند.
بندر شانگهای (Shanghai, China)
بندر شانگهای برای ۱۶ سال متوالی همچنان شلوغترین بندر جهان باقی مانده است. در سال ۲۰۲۵میلادی، این بندر با جابهجایی بیش از ۵۵ میلیون TEU (کانتینر معادل ۲۰ فوت)، شاهد رشد ۶.۹ درصدی نسبت به سال قبل بود. در ژانویه ۲۰۲۶میلادی، رکورد جدیدی در حجم ماهانه ثبت شد که به ۵.۰۶ میلیون TEU رسید. این افزایش تقاضا در کنار روند افزایشی تجارت چین، نشاندهنده آمادگی بندر برای ادامه سلطه خود در سالهای آتی است.
یندر سنگاپور (Singapore)
در رتبه دوم، بندر سنگاپور همچنان بهعنوان هاب ترانشیپمنت اصلی در جنوب شرق آسیا باقی مانده است. با جابهجایی حدود ۴۱ تا ۴۴ میلیون TEU در سالهای اخیر، این بندر در ۲۰۲۵ میلادی شاهد رشد چشمگیری در میزان ترانشیپمنت بود. موقعیت استراتژیک سنگاپور در تقاطع مسیرهای دریایی کلیدی، این بندر را به یک نقطه اتصال بیبدیل برای تجارت جهانی تبدیل کرده است.
بندر نینگبو-ژوشان (Ningbo-Zhoushan, China)
با رشد سریع در پنج سال گذشته، بندر نینگبو-ژوشان در ۲۰۲۴ میلادی به حجم ۳۹ میلیون TEU رسید و پیشبینیها حکایت از تداوم این روند در سالهای آینده دارد. این بندر به دلیل زیرساختهای پیشرفته و افزایش ظرفیتهای حمل و نقل، به یکی از مراکز اصلی حمل و نقل کانتینری چین تبدیل شده است.
بندر شنزن (Shenzhen, China)
بندر شنزن که به شدت بر صادرات فناوری تمرکز دارد، همچنان یکی از بزرگترین بنادر چین از نظر حجم حمل و نقل است. با جابهجایی حدود ۳۳ میلیونTEU، این بندر بهعنوان یک هاب کلیدی برای تجارت بینالمللی در جنوب چین و بهویژه در زمینه کالاهای فناوری، به رشد خود ادامه میدهد.
بندر چینگدائو (Qingdao, China)
بندر چینگدائو بهعنوان یکی از بزرگترین بنادر شمال چین، به دلیل حجم بالای صادرات صنعتی و تجاری، در جایگاه پنجم قرار دارد. این بندر بهویژه در زمینه کالاهای وارداتی و صادرات مواد اولیه برای صنعت ساخت و ساز و تولید، نقش اساسی ایفا میکند.
بندر گوانگجو (Guangzhou, China)
در رتبه ششم، بندر گوانگجو بهعنوان مرکز تجاری جنوب چین، شاهد رشد پایدار در حجم ترانزیت کالاها است. این بندر با ارتقاء زیرساختها و استفاده از فناوریهای نوین در حمل و نقل، سهم قابل توجهی از تجارت دریایی چین را به خود اختصاص داده است.
بندر بوسان (Busan, South Korea)
بندر بوسان تنها بندر غیرچینی در بین ۷ بندر برتر است و بهعنوان هاب ترانشیپمنت برای شمال شرق آسیا شناخته میشود. با ظرفیت جابهجایی بیش از ۲۱ میلیون TEU در سال، بوسان همچنان به عنوان دروازه تجارت کره جنوبی در سطح جهانی نقش کلیدی ایفا میکند.
بندر تیانجین (Tianjin, China)
بندر تیانجین که بهویژه بهعنوان بندر اصلی برای منطقه پکن شناخته میشود، در سال ۲۰۲۴ میلادی همچنان در بین ۱۰ بندر برتر جهان قرار دارد. این بندر با تمرکز بر کالاهای صنعتی و کشاورزی، بهعنوان دروازهای مهم برای تجارت چین با سایر نقاط دنیا عمل میکند.
بندر دبی (Jebel Ali, UAE)
بندر جِبِل علی در امارات متحده عربی، که بهعنوان هاب خاورمیانه شناخته میشود همچنان به رشد خود ادامه میدهد. این بندر با حجم جابهجایی نزدیک به ۱۴ میلیون TEU، نقش عمدهای در تسهیل تجارت بین اروپا، آفریقا و آسیا دارد.
بندر پورت کلانگ (Port Klang, Malaysia)
بندر پورت کلانگ در مالزی بهعنوان یکی از بازیگران جدید در بین ۱۰ بندر برتر جهان ظاهر شده است. با رشد چشمگیر در سالهای اخیر و جابهجایی بیش از ۱۴ میلیون TEU در ۲۰۲۵میلادی، این بندر توانسته جایگاه خود را در رقابت جهانی تثبیت کند.
تا اوایل سال ۲۰۲۶میلادی، بنادر آسیایی بهویژه در چین، همچنان بخش عمدهای از رشد جهانی را تشکیل میدهند. این امر به دلیل افزایش تقاضای جهانی و کاهش موانع تجاری در بسیاری از نقاط آسیا بوده است. در عین حال، پیشبینیها نشان میدهند که رشد جهانی حمل و نقل کانتینری در ادامه سال ۲۰۲۶ میلادی ممکن است با کاهش روبهرو شود؛ چرا که مسائل ژئوپلیتیکی و تعرفههای جدید میتواند تأثیر منفی بر روند تجارت جهانی داشته باشد. با این حال، بنادر آسیایی، بهویژه چین، همچنان پیشرو خواهند بود.
در مجموع، بنادر آسیایی با رشد مداوم و بهبود زیرساختها، بهویژه در چین و جنوب شرقی آسیا، بهعنوان بازیگران اصلی در حمل و نقل کانتینری جهانی باقی خواهند ماند. تغییرات ژئوپلیتیکی و اقتصادی در سطح جهانی ممکن است بر روند رشد برخی بنادر تأثیر بگذارد، اما شواهد اولیه از رکوردشکنیها و رشد مستمر در بنادر آسیایی حکایت دارند.
مترجم: مهسا رسولی
بلاگ خبری مکران آریا دریا
