بررسی جدیدترین آمارهای رسمی بین المللی نشان می دهد شاه راه استراتژیک تنگه هرمز تحت تأثیر تحولات و تنش های ژئوپلیتیک ماه های اخیر، با کاهش بی سابقه تردد شناورهای تجاری و نفتکش ها روبه رو شده است؛ رویدادی که به شدت زنجیره تأمین جهانی انرژی و هزینه های حمل ونقل دریایی را تحت تأثیر قرار داده است.
تین نیوز |
داده های سیستم ردیابی ماهواره ای شناورها (AIS) که توسط مراجع رسمی نظیر «اداره اطلاعات انرژی آمریکا» (EIA) و پلتفرم رصد ترافیک تجاری صندوق بین المللی پول موسوم به (IMF PortWatch) منتشر شده است، از افت چشمگیر تردد روزانه در تنگه هرمز (پایگاه داده بین المللی با کد استراتژیک chokepoint6) خبر می دهند. این تغییرات پویای ترانزیتی، بازار بیمه دریایی و لجستیک خاورمیانه را با چالشی جدی مواجه کرده است.
مقایسه آماری ترافیک هرمز؛ از ثبات دیروز تا سقوط امروز
به گزارش سرویس دریایی تین نیوز، نگاهی به ارقام ثبت شده در این آبراه حیاتی نشان دهنده عمق تغییرات ساختاری در جریان ترانزیت کالا و انرژی است:
تردد روزانه در شرایط عادی: در وضعیت ثبات، تنگه هرمز به طور میانگین روزانه شاهد عبور ۸۸ تا ۱۰۰ فروند انواع شناور تجاری، کانتینربر و فله بر بود. از این میان، به طور متوسط ۲۵ تا ۳۰ فروند روزانه به نفتکش های غول پیکر (VLCC) اختصاص داشت.
ترانزیت نفت در شرایط عادی: بر اساس گزارش EIA در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، جریان نفت خام، میعانات گازی و فرآورده های نفتی عبوری از این تنگه به طور میانگین ۲۰.۹ میلیون بشکه در روز بوده است. این رقم معادل بیش از ۲۵ درصد کل تجارت نفت دریایی جهان است.
افت ترانزیت در پی تنش های ۲۰۲۶: در پی اختلالات دریایی که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (اوایل اسفند ۱۴۰۴) آغاز شد و با تنش های ژئوپلیتیک ماه های اخیر شدت یافت، کل ترافیک روزانه شناورها در بعضی دوره ها با کاهشی چشمگیر به ۱۰ تا ۱۵ فروند در روز رسیده است. همچنین، برآوردهای بین المللی نشان می دهند حجم نفت عبوری از این مسیر حدود ۳۲ درصد افت داشته است.
چالش «شناورهای خاموش» و اختلال در داده های ناوبری
یکی از نکات کلیدی که در گزارش های نظارتی صندوق بین المللی پول (IMF) و Windward AI بر آن تأکید شده، چالش صحت سنجی داده ها در شرایط بحرانی است. گزارش های اخیر حاکی از افزایش شدید موارد جملینگ جی پی اس (GPS Jamming)، جعل سیگنال های ناوبری (AIS Spoofing) و خاموش کردن عمدی فرستنده های ماهواره ای (Vessels going dark) توسط ناخدایان برای عبور ایمن از تنگه هرمز است. این پدیده باعث شده تا پایش دقیق آماری ترافیک واقعی، سخت تر از گذشته شود و ریسک عملیاتی در این آبراه را برای شرکت های بیمه اتکایی به اوج برساند.
پیامدهای لجستیکی برای ایران و منطقه
برای فعالان لجستیک و حمل ونقل کشور، نوسانات ترافیک در تنگه هرمز صرفاً یک آمار بین المللی نیست، بلکه سیگنال مستقیمی به بهای تمام شده لجستیک ملی است. این بحران از سه کانال عمده اقتصاد ترانزیت ما را تحت تأثیر قرار می دهد:
جهش نرخ کرایه حمل (Freight Rates): به دلیل ریسک جنگی (War Risk Premium)، نرخ بیمه بدنه و محموله کشتی هایی که وارد خلیج فارس می شوند به شدت افزایش یافته است.
تغییر مسیرهای تجاری: تمایل خطوط کشتیرانی بزرگ جهان به تخلیه کالا در بنادر خارج از خلیج فارس و ترانزیت زمینی یا فیدری آن به داخل.
فشار بر لجستیک بندری کشور: بنادر جنوبی ایران به ویژه بندر شهید رجایی در شرایط تغییرات ترافیکی با تغییر الگوهای تخلیه و بارگیری و هزینه های دموراژ روبه رو می شوند.
در شرایطی که تنگه هرمز به عنوان مهم ترین شریان انرژی جهان با کاهش جدی ترافیک و ناامنی های ناوبری دست وپنجه نرم می کند، کارشناسان لجستیک بر این باورند که تقویت مسیرهای آلترناتیو ترانزیتی و فعال سازی کریدورهای زمینی می تواند بخشی از بار این اختلال ساختاری را جبران کند؛ هرچند جایگزین کردن آبراهی با ظرفیت روزانه ۲۰ میلیون بشکه نفت، در کوتاه مدت عملاً غیرممکن است.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
