دریای کاسپین، با چالش های زیست محیطی جدی و تهدیدات فرامرزی روبرو است که بحران آن امنیت زیستی، اقتصادی و اجتماعی ایران را به طور جدی تهدید می کند.
تین نیوز |
دریای کاسپین، با چالش های زیست محیطی جدی و تهدیدات فرامرزی روبرو است که بحران آن امنیت زیستی، اقتصادی و اجتماعی ایران را به طور جدی تهدید می کند. حفاظت از این منبع حیاتی، دیگر تنها وظیفه دولت ها نیست و به یک مسئولیت جمعی برای کشورهای ساحلی تبدیل شده است.
به گزارش تین نیوز به نقل از مارین نیوز، دریای کاسپین ، منبعی بی بدیل برای کشورهای ساحلی، از جمله کشورمان ایران، با چالش های زیست محیطی جدید و نگران کننده ای مواجه شده است که عمق بحران آن را بیش از پیش آشکار می سازد. این مسائل فراتر از بحران های پیشین مانند کاهش سطح آب یا آلودگی ناشی از فاضلاب ها و صنایع است و شامل تهدیدهای جدیدی می شود که امنیت زیستی، اقتصادی و اجتماعی ایران را تحت تأثیر قرار می دهد.
کاهش بی سابقه سطح آب؛ یک هشدار فوری
مطالعات اخیر نشان می دهد که سرعت کاهش سطح آب دریای کاسپین به مراتب بیشتر از پیش بینی های گذشته است. دانشمندان هشدار داده اند که تا پایان قرن، این دریا ممکن است تا ۱۸ متر از سطح خود را از دست بدهد. این روند در سواحل ایران، به ویژه در استان های گیلان و مازندران، منجر به عقب نشینی خطوط ساحلی شده و تأسیسات بندری، زیرساخت های گردشگری و اراضی کشاورزی را در معرض خطر جدی قرار داده است.
از طرفی، این کاهش سطح آب، اکوسیستم های حساس کاسپین ، از جمله تالاب های انزلی و میانکاله، را تهدید می کند. این تالاب ها به عنوان زیستگاه پرندگان مهاجر و گونه های آبزی، نقش کلیدی در حفظ تنوع زیستی منطقه دارند.
آلودگی های صنعتی فرامرزی؛ تهدیدی برای سواحل
یکی از مسائل جدید، گسترش آلودگی های صنعتی ناشی از فعالیت های نفتی در کشورهای همسایه است. قزاقستان، با داشتن میادین نفتی عظیم مانند میدان تنگیز، سهم قابل توجهی در ورود مواد آلاینده، از جمله ضایعات رادیواکتیو و سموم نفتی، به دریای کاسپین دارد. این آلودگی ها از طریق جریان های آبی به سواحل ایران نیز منتقل می شوند و به کاهش کیفیت آب، از بین رفتن گونه های آبزی و آسیب به صنعت شیلات ایران منجر شده اند.
در همین حال، ورود فاضلاب های تصفیه نشده و آلودگی های نفتی از سوی برخی کشورهای ساحلی همچنان ادامه دارد. این وضعیت، نه تنها معیشت جوامع محلی ما ، بلکه صادرات محصولات شیلاتی را نیز با چالش های جدی مواجه کرده است.
بحران حیات وحش؛ کاهش نگران کننده گونه های شاخص
یکی از هشداردهنده ترین پیامدهای بحران زیست محیطی کاسپین ، کاهش چشمگیر جمعیت گونه های مهم آن است. طبق گزارش های جدید، در دو سال گذشته، بیش از ۴,۰۰۰ فوک کمیاب کاسپین مرده و به سواحل رسیده اند. این اتفاق، جمعیت این گونه به شدت در معرض خطر را به کمتر از ۷۰,۰۰۰ عدد کاهش داده است.
از سوی دیگر، ماهیان خاویاری، که ایران زمانی از پیشتازان جهانی تولید خاویار آن بود، با خطر انقراض جدی روبه رو هستند. کاهش ذخایر این گونه ها علاوه بر ضربه اقتصادی، یک تهدید جدی برای جایگاه کشور ما در بازار جهانی خاویار محسوب می شود.
نبود چارچوب نظارتی مشترک؛ خلأیی که باید پر شود
یکی از مهم ترین مشکلات در مقابله با این بحران، نبود یک چارچوب نظارتی و اجرایی مشترک میان کشورهای ساحلی است. بسیاری از توافق نامه های منطقه ای فاقد ضمانت های اجرایی هستند و شرکت های نفتی و صنعتی بزرگ همچنان بدون رعایت استانداردهای زیست محیطی به فعالیت خود ادامه می دهند.وزارت امور خارجه کشورمان باید در تعاملات منطقه ای خود، موضوع نظارت بر فعالیت های آلاینده و الزام کشورهای همسایه به رعایت استانداردهای زیست محیطی را به عنوان یک اولویت مطرح کند. همچنین، ایجاد مکانیزم های جبران خسارت برای آسیب های زیست محیطی به جوامع ساحلی ما ، یک ضرورت فوری است.
دریای کاسپین دیگر تنها یک منبع اقتصادی نیست؛ این دریا به عنوان یک میراث طبیعی و فرهنگی، هویت کشورهای ساحلی از جمله کشورمان ایران را شکل داده است. اما ادامه روند کنونی، این میراث گران بها را به نابودی می کشاند.آینده دریای کاسپین به تصمیماتی که امروز گرفته می شود، بستگی دارد. حفاظت از این منبع حیاتی، نه تنها وظیفه دولت ها، بلکه مسئولیتی جمعی برای همه جوامع ساحلی است.
بلاگ خبری مکران آریا دریا
